IPL ತಂಡಗಳ ಮೌಲ್ಯ ₹47,000 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಬಹುದಾ ? RCB, RR ಮಾರಾಟದ ಬಳಿಕ ಮಾಲೀಕರ ಭರ್ಜರಿ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ
ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ IPL (Indian Premier League) ಕೇವಲ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಇಂದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ ಎಂಬ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. Royal Challengers Bengaluru (RCB) ಮತ್ತು Rajasthan Royals (RR) ತಂಡಗಳು ಭಾರೀ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಮಾರಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, IPL ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆ ಶುರುವಾಗಿದೆ.
ಈ ಚರ್ಚೆಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದವರು Delhi Capitals ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾದ ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಂದಿನ 10 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು IPL ತಂಡದ ಮೌಲ್ಯ USD 4 ರಿಂದ 5 ಬಿಲಿಯನ್, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ₹37,600 ಕೋಟಿ ರಿಂದ ₹47,000 ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು.
ಹಾಗಾದರೆ, IPL ತಂಡಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ? RCB ಮತ್ತು RR ಮಾರಾಟದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಅರ್ಥವೇನು? ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
RCB ಮಾರಾಟ – IPL ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದದ್ದು Royal Challengers Bengaluru (RCB) ತಂಡದ ಮಾರಾಟ. Aditya Birla Group ನೇತೃತ್ವದ ಕನ್ಸಾರ್ಟಿಯಂ, RCB ತಂಡದ 100% ಪಾಲನ್ನು ಸುಮಾರು USD 1.78 ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹16,706 ಕೋಟಿ) ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ RCB, IPL ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯ ಪಡೆದ ತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಮಾರಾಟವಲ್ಲ; ಇದು IPL ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾನ್ಯತೆ.
ಈ ಕನ್ಸಾರ್ಟಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರುಗಳು:
Aditya Birla Group
Blackstoneನ BXPE
Bolt Ventures
Times of India Group
ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹೆಸರುಗಳು ಒಂದೇ ತಂಡದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವುದು IPL ಈಗ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Rajasthan Royals ಕೂಡ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ RCB ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, Rajasthan Royals (RR) ಕೂಡ ಭಾರೀ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ. ಈ ತಂಡವನ್ನು Kal Somani ನೇತೃತ್ವದ ಅಮೆರಿಕ ಮೂಲದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಗುಂಪು ಸುಮಾರು USD 1.63 ಬಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹15,290 ಕೋಟಿ) ನೀಡಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಈ ಕನ್ಸಾರ್ಟಿಯಂನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ:
Walmart ಕುಟುಂಬದ Rob Walton
Ford Motor Companyಗೆ ಸೇರಿದ Hamp ಕುಟುಂಬ
ಇವುಗಳಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು IPLನಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಕುತ್ತಿರುವುದು, ಈ ಲೀಗ್ ಈಗ ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಆಸ್ತಿ (global sports asset) ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ₹31,000 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಎರಡು ಒಪ್ಪಂದಗಳು
RCB ಮತ್ತು RR ಎರಡರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಅದು ₹31,000 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ಇಂದು ಬಹುಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ವ್ಯವಹಾರ ಆಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿಯೇ ಸರಿ.
ಇದು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಇದು ಮೀಡಿಯಾ, ಜಾಹೀರಾತು, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಹಾರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯ, ಸ್ಟಾರ್ ಪವರ್ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಮನೋಭಾವ—ಈ ಎಲ್ಲದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲಿತಾಂಶ.
ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ಯಾಕೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು?
Delhi Capitals ಸಹ-ಮಾಲೀಕರಾದ ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್, IPL ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೇಳಿಕೆ ಅಲ್ಲ.
ಅವರು ಒಂದು ಫೋರಮ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:
“Rajasthan Royals ಆಗಲಿ, RCB ಆಗಲಿ — ಎರಡೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುವ ಮಟ್ಟದ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ನಾನು 2019ರಲ್ಲಿ IPLಗೆ ಬಂದಾಗ, ಆಗಿನ Delhi Daredevils ತಂಡದ 50% ಪಾಲಿಗಾಗಿ ₹550 ಕೋಟಿ ಹೂಡಲು ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ನೋಡಿದರೆ, ಆ ನಿರ್ಧಾರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.”
ಈ ಮಾತು ಒಂದೇ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ — IPLನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದವರು ಇಂದು ಭಾರೀ ಮೌಲ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
IPL ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೇರಿಸಿದ ಅಸಲಿ ಕಾರಣ – ಮೀಡಿಯಾ ಹಕ್ಕುಗಳು
IPL ಮೌಲ್ಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮೀಡಿಯಾ ಹಕ್ಕುಗಳು (Media Rights).
ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಪ್ರಕಾರ, IPL ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ “ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ” ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದ ಕ್ಷಣ ಎಂದರೆ, ಅದರ ಮೀಡಿಯಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ₹50,000 ಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ ಸಮಯ.
ಇದರಿಂದ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದವು:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರ ವೀಕ್ಷಣೆ (viewership) ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮೀಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ IPL ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಂದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಟಿವಿ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಜನರನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ, IPL ಅವರ ವ್ಯವಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು.
ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳಿಗೆ IPL ಯಾಕೆ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ?
ಇಂದು IPL ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವೇದಿಕೆ. ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕಾದರೆ, IPLಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆ ವಿರಳ. ಯಾಕೆಂದರೆ: ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ದಿನವೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಸ್ಟಾರ್ ಆಟಗಾರರು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಯುವಜನತೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು ಹೀಗಾಗಿ IPLನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಂಡದ ಮಾಲೀಕತ್ವವೆಂದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡಾ ಆಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ — ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆ.
WPL ಪರಿಣಾಮ – ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕೂಡ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬಲ
ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ — Women’s Premier League (WPL).
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, WPL ಆರಂಭವಾದುದು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದಿಕ್ಕೇ ಬದಲಿಸಿದ ಕ್ಷಣ. ಇದರಿಂದ IPL ಪರಿಸರ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.ಇದು ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ? ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದರು ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿತು
ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಸ್ತಿ ಒಂದು “ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರ” ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಅಂದರೆ, IPL ಮತ್ತು WPL ಸೇರಿ ಈಗ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹೂಡಿಕೆ ಆಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಕೇವಲ 10 ತಂಡಗಳು – ಬೇಡಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ, ಮೌಲ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಹೇಳಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವೇನೆಂದರೆ — IPLನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 10 ತಂಡಗಳಷ್ಟೇ ಇವೆ.
ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರ ತತ್ವ:
ಸಿಗುವ ವಸ್ತು ಕಡಿಮೆ, ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು = ಮೌಲ್ಯ ಏರಿಕೆ
ಈಗ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಉದ್ಯಮ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಫಂಡ್ಗಳು IPLನಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೀಮಿತ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡದ ಮೌಲ್ಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏರುವುದು ಸಹಜ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು IPL ತಂಡವೂ USD 4-5 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಂದೆ ಏನಾಗಬಹುದು?
RCB ಮತ್ತು RR ಮಾರಾಟದ ನಂತರ, IPL ತಂಡಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಕುರಿತು ಈಗಾಗಲೇ ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ: ಇತರ IPL ತಂಡಗಳ ಮೌಲ್ಯವೂ ಏರಬಹುದು ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗಬಹುದು ಆಟಗಾರರ ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ಆದಾಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು IPL ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೇಲೇರಬಹುದು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ IPL ತಂಡಗಳನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ಗಳು ಅಥವಾ NBA ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಂತೆಯೇ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು.
ಸಾರಾಂಶ
RCB ಮತ್ತು Rajasthan Royals ಮಾರಾಟವು IPLನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ತಂಡಗಳ ಮಾರಾಟ ಕಥೆಯಲ್ಲ; ಇದು IPL ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ನ ಭವಿಷ್ಯ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಘೋಷಣೆ.
ಪಾರ್ಥ್ ಜಿಂದಾಲ್ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಅತಿರಂಜಿತವಾಗಿ ತೋರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆಸಕ್ತಿ, ಮೀಡಿಯಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
